مقالات و اخبار تکنولوژی
قیمت سرور GPU در ایران (مهر ۱۴۰۵): از DGX Spark تا HGX H200
وقتی مدیر IT یک سازمان از تأمین‌کننده می‌پرسد «قیمت سرور GPU چند است؟»، جواب صادقانه این است: «بستگی دارد.» ولی «بستگی دارد» به درد کسی که باید تا آخر هفته بودجه را به هیئت‌مدیره ارائه بدهد نمی‌خورد. در این مقاله به‌جای جواب‌های کلی، قیمت واقعی سرورهای GPU موجود در بازار ایران را در چند سطح مشخص کنار هم گذاشته‌ایم و توضیح داده‌ایم هر عدد دقیقاً چه چیزی را شامل می‌شود و چه چیزی را نه.
همهٔ قیمت‌ها از فهرست فعلی سوان‌تک در مهر ۱۴۰۵، به تومان و بدون مالیات بر ارزش افزوده است. چون قیمت سخت‌افزار وارداتی به نرخ ارز گره خورده، این اعداد را برای برآورد بودجه استفاده کنید و قیمت قطعی را هنگام صدور پیش‌فاکتور بگیرید.
سرور GPU دقیقاً چیست و چرا قیمتش این‌قدر متفاوت است؟
سرور GPU سروری است که به‌جز پردازنده و رم معمولی، یک یا چند کارت گرافیک دیتاسنتری دارد و برای کارهایی مثل آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی، رندر، شبیه‌سازی و تحلیل ویدیو طراحی شده است. دلیل اینکه قیمت این سرورها از چند صد میلیون تا نزدیک صد میلیارد تومان فاصله دارد، سه چیز است:
- تعداد و نوع GPU: سهم کارت‌ها در قیمت یک سرور GPU معمولاً ۶۰ تا ۸۰ درصد است. سرور با ۸ کارت H200 و سرور با ۲ کارت L40S دو دنیای متفاوت‌اند.
- فرم‌فاکتور کارت: کارت‌های PCIe در اسلات معمولی نصب می‌شوند. ماژول‌های SXM روی بُرد مخصوص HGX سوار می‌شوند و با NVLink با پهنای باند بسیار بالا به هم وصل‌اند. سرورهای SXM گران‌ترند، ولی برای آموزش مدل‌های بزرگ چند برابر کارآمدترند.
- پلتفرم و برند: سرورهای مرجع NVIDIA DGX، سرورهای HGX برندهایی مثل Supermicro، و سرورهای PCIe برندهایی مثل H3C و Xfusion، هرکدام سطح قیمت و پشتیبانی خودشان را دارند.
جدول قیمت سرور GPU در ایران (مهر ۱۴۰۵)
| سرور | سطح | مناسب برای | قیمت (تومان) |
|---|---|---|---|
| NVIDIA DGX Spark | رومیزی | توسعه و آزمایش مدل، تیم‌های کوچک | ۱٬۴۴۷٬۳۲۵٬۰۰۰ |
| Aetina MegaEdge AIP-FR68 | لبه / ورک‌استیشن | بینایی ماشین در کارخانه و سایت | ۳٬۵۸۷٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| Aetina SuperEdge AEX-2UA1 | لبه رکی | استنتاج نزدیک منبع داده | ۳٬۵۸۷٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| Aetina MegaEdge AIP-KQ67 | لبه / ورک‌استیشن | تحلیل ویدیو و کنترل کیفیت | ۳٬۷۶۲٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| H3C UniServer R5300 G6 | سرور PCIe چند GPU | استنتاج سازمانی و فاین‌تیون | ۷٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| Xfusion G5500 V7 | سرور PCIe چند GPU | استنتاج و آموزش متوسط | ۷٬۰۸۷٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| Supermicro HGX H200 8-GPU | HGX با ۸ GPU | آموزش و فاین‌تیون مدل‌های بزرگ | ۵۸٬۷۱۲٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| NVIDIA HGX B200 | HGX نسل Blackwell | آموزش مدل‌های بسیار بزرگ | ۶۹٬۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| NVIDIA DGX H100 | سیستم مرجع NVIDIA | زیرساخت ملی و سازمانی بزرگ | ۹۱٬۹۶۲٬۵۰۰٬۰۰۰ |
یک نکتهٔ مهم: قیمت سرورهای PCIe مثل H3C R5300 G6 و Xfusion G5500 V7 در این جدول قیمت پایهٔ پلتفرم است. قیمت نهایی بسته به تعداد و نوع کارت گرافیکی که داخلش می‌گذارید، رم و دیسک بالا و پایین می‌رود. سرورهای HGX و DGX برعکس، با ۸ GPU نصب‌شده فروخته می‌شوند و قیمتشان کامل‌تر است.
سه سطح قیمت، سه نوع سازمان
سطح ۱: زیر ۴ میلیارد تومان، شروع کار و پروژه‌های لبه
اگر هنوز در مرحلهٔ اثبات ایده هستید یا پروژه‌تان بینایی ماشین در محل است، این سطح کافی است. DGX Spark برای تیمی که می‌خواهد مدل‌های زبانی را روی میز خودش آزمایش کند ابزار خوبی است. دستگاه‌های Aetina برای کارخانه‌ها، انبارها و سایت‌هایی ساخته شده‌اند که نمی‌خواهند تصاویر دوربین‌ها را به دیتاسنتر بفرستند؛ مثلاً تشخیص عیب روی خط تولید کاشی یا شمارش خودرو در ورودی پارکینگ. برای آشنایی با این نوع معماری، رایانش لبه‌ای را ببینید.
سطح ۲: حدود ۷ تا ۲۰ میلیارد تومان، سرور سازمانی
بیشترِ سازمان‌های ایرانی که می‌خواهند یک چت‌بات داخلی، جست‌وجوی هوشمند اسناد، یا سرویس OCR و تبدیل گفتار به متن راه بیندازند، در این سطح قرار می‌گیرند. یک سرور PCIe مثل H3C R5300 G6 با ۲ تا ۴ کارت L40S یا RTX PRO 6000 Blackwell، معمولاً بین ۱۲ تا ۲۰ میلیارد تومان تمام می‌شود و برای سرویس‌دهی به صدها کاربر داخلی کافی است. اگر بخواهید همین سرور را با H100 یا H200 پر کنید، عدد به‌سرعت بالاتر می‌رود.
سطح ۳: بالای ۵۰ میلیارد تومان، آموزش مدل در مقیاس بزرگ
سرورهای HGX با ۸ GPU مخصوص سازمان‌هایی است که مدل خودشان را آموزش می‌دهند یا مدل‌های بسیار بزرگ را با تعداد زیادی کاربر سرویس می‌دهند: بانک‌ها، اپراتورهای مخابراتی، پلتفرم‌های بزرگ آنلاین، دانشگاه‌ها و پروژه‌های ملی. تفاوت HGX و DGX و انتخاب بین آن‌ها را در راهنمای جامع DGX و HGX و مقایسهٔ Supermicro و DGX مفصل نوشته‌ایم.
قیمت سرور GPU را چه چیزهایی بالا و پایین می‌برد؟
دو سرور با اسم یکسان می‌توانند تا چند میلیارد تومان اختلاف قیمت داشته باشند. این‌ها مهم‌ترین متغیرها هستند:
- کارت گرافیک: هر کارت H200 در فهرست فعلی حدود ۷٫۲۶ میلیارد تومان است و هر L40S حدود ۲٫۸ میلیارد. چهار کارت از هرکدام، حدود ۱۸ میلیارد تومان اختلاف ایجاد می‌کند. قیمت تک‌تک کارت‌ها را در راهنمای خرید کارت گرافیک هوش مصنوعی آورده‌ایم.
- پردازنده: انتخاب بین AMD EPYC و Intel Xeon و تعداد هسته‌ها روی قیمت و عملکرد اثر دارد. مقایسهٔ این دو را در AMD EPYC در برابر Intel Xeon ببینید.
- رم: قاعدهٔ عملی این است که رم سرور حداقل دو برابر مجموع حافظهٔ GPUها باشد. سرور ۴ کارت ۸۰ گیگی، دست‌کم ۶۴۰ گیگ رم می‌خواهد.
- دیسک NVMe: داده و مدل‌ها باید با سرعت به GPU برسند. دیسک‌های NVMe سازمانی مثل Palm Disk ۱۵٫۳۶ ترابایت بخش قابل‌توجهی از قیمت را تشکیل می‌دهند.
- شبکه: اگر قرار است چند سرور با هم کار کنند، کارت‌های شبکهٔ ۲۰۰ یا ۴۰۰ گیگابیتی و سوئیچ مخصوص لازم است که در پیش‌فاکتور سرور معمولاً جدا حساب می‌شود.
- نو یا استوک بودن قطعات و نوع گارانتی: این دو، به‌خصوص در بازار ایران، می‌توانند اختلاف قیمت قابل‌توجهی ایجاد کنند.
چرا قیمت سرور GPU در ایران با قیمت جهانی فرق دارد؟
اگر قیمت یک سرور را در سایت‌های خارجی ببینید و با نرخ روز ارز به تومان تبدیل کنید، معمولاً به عددی کمتر از قیمت بازار ایران می‌رسید. این اختلاف دلایل مشخصی دارد:
- مسیر واردات غیرمستقیم: سرورهای GPU به‌خاطر محدودیت‌های صادراتی مستقیم به ایران فروخته نمی‌شوند و از مسیر کشورهای واسط تأمین می‌شوند. هر واسطه هزینه و ریسک خودش را دارد.
- حمل و ترخیص: هزینهٔ حمل، بیمهٔ محموله و ترخیص گمرکی به قیمت تمام‌شده اضافه می‌شود.
- ریسک نوسان ارز: فروشنده کالا را با ارز می‌خرد و با تومان می‌فروشد. فاصلهٔ زمانی بین خرید و فروش، ریسکی است که در قیمت دیده می‌شود.
- هزینهٔ گارانتی داخلی: وقتی گارانتی سازنده در ایران عملاً کار نمی‌کند، تأمین‌کننده باید قطعهٔ یدک نگه دارد و خودش تعویض را انجام دهد. این هزینه هم در قیمت هست.
نتیجهٔ عملی: اگر پیش‌فاکتوری دیدید که از قیمت جهانی تبدیل‌شده هم ارزان‌تر است، دلیلش را بپرسید. معمولاً یا کالا استوک است، یا نسخهٔ محدودشده است، یا گارانتی واقعی ندارد.
اجاره‌ی سرور GPU ابری داخلی یا خرید؟ با عدد مقایسه کنیم
اگر قیمت سرور GPU را جست‌وجو کرده باشید، احتمالاً به پلن‌های ابری داخلی هم برخورده‌اید. چند ارائه‌دهنده‌ی ابری ایرانی، سرور GPU را به‌صورت ماهانه یا ساعتی اجاره می‌دهند. در زمان نگارش این مقاله، پلن‌های ماهانه‌ی اعلام‌شده برای سرورهای ابری با کارت‌های رده‌ی متوسط، از حدود چهل تا شصت‌وچند میلیون تومان در ماه شروع می‌شود و برخی سرویس‌ها اجاره‌ی ساعتی را از حدود بیست هزار تومان در ساعت ارائه می‌دهند. این قیمت‌ها مرتب تغییر می‌کند، ولی برای مقایسه کافی است.
قاعده‌ی تصمیم ساده است:
- اجاره منطقی است وقتی کار کوتاه‌مدت یا نامنظم است: آزمایش یک ایده، آموزش یک مدل برای چند روز، رندر یک پروژه‌ی مشخص، یا وقتی هنوز نمی‌دانید چه سخت‌افزاری لازم دارید.
- خرید منطقی است وقتی کار مداوم است، داده حساس است و نباید از سازمان خارج شود، یا به کارت‌هایی مثل H100، H200 و RTX PRO 6000 نیاز دارید که در پلن‌های ابری داخلی معمولاً در دسترس نیستند.
یک حساب سرانگشتی: اگر اجاره‌ی ماهانه‌ی یک سرور ابری با کارت متوسط حدود پنجاه میلیون تومان باشد، در دو سال بیش از یک میلیارد تومان هزینه می‌شود؛ بدون اینکه سخت‌افزاری در اختیار داشته باشید. برای کار دائمی، این عدد را با قیمت خرید یک سرور با کارت مشابه یا قوی‌تر و هزینه‌ی برق و نگهداری‌اش مقایسه کنید. بسیاری از سازمان‌ها هر دو را استفاده می‌کنند: اجاره برای آزمایش و پیک‌های کاری، و سرور اختصاصی برای بار اصلی.
سرور GPU نو یا استوک؟
بخش قابل‌توجهی از سرورها و کارت‌هایی که در بازار ایران عرضه می‌شوند، استوک هستند؛ یعنی قبلاً در دیتاسنترهای خارجی کار کرده‌اند. سرور استوک می‌تواند انتخاب اقتصادی خوبی باشد، به شرط اینکه تست شده باشد، گارانتی واقعی داشته باشد و قیمتش واقعاً پایین‌تر از نو باشد. در پیش‌فاکتور، نو یا استوک بودن را برای هر قطعه جداگانه بخواهید؛ گاهی بدنه‌ی سرور استوک است ولی کارت‌ها نو، یا برعکس. درباره‌ی ریسک‌های خرید کارت دست‌دوم، مقاله‌ی خرید GPU دست دوم منطقی است؟ را بخوانید.
قیمت خرید فقط بخشی از هزینه است
عددی که در پیش‌فاکتور می‌بینید، هزینهٔ خرید است، نه هزینهٔ داشتن سرور. یک سرور HGX با ۸ GPU تا حدود ۱۰ کیلووات برق مصرف می‌کند. در ایران که تعرفهٔ برق صنعتی و تجاری برای مصرف‌کنندگان پرمصرف رو به افزایش است و در تابستان محدودیت‌های برق جدی می‌شود، UPS، ژنراتور و خنک‌کننده باید از ابتدا در بودجه دیده شوند. اگر سرور را در دیتاسنترهای داخلی هم‌مکان (Colocation) کنید، اجارهٔ رک و برق را هم باید حساب کنید.
این هزینه‌ها را در مقالهٔ هزینه‌های پنهان خرید سرور GPU با جزئیات بررسی کرده‌ایم. خلاصه‌اش این است که برای یک بودجهٔ واقعی، معمولاً ۱۵ تا ۳۰ درصد به قیمت خرید سرور برای زیرساخت و راه‌اندازی اضافه کنید.
چند سناریوی واقعی بودجه
سناریو ۱: چت‌بات داخلی برای یک سازمان ۵۰۰ نفره
یک مدل زبانی متن‌باز ۳۰ تا ۷۰ میلیارد پارامتری، کوانتیزه‌شده، با جست‌وجو روی اسناد داخلی. یک سرور PCIe با ۲ کارت RTX PRO 6000 Blackwell (۹۶ گیگ هرکدام) یا ۲ کارت H200 کار را راه می‌اندازد. بسته به کارت، بودجهٔ سرور حدود ۱۴ تا ۲۲ میلیارد تومان است.
سناریو ۲: کنترل کیفیت تصویری در یک کارخانه
چند دوربین روی خط تولید و یک مدل تشخیص عیب. یک یا دو دستگاه لبه مثل Aetina AIP-KQ67 کنار خط، بدون نیاز به دیتاسنتر. بودجه حدود ۴ تا ۸ میلیارد تومان. برای نمونه‌های صنعتی، راهکار هوش مصنوعی برای صنایع تولیدی را ببینید.
سناریو ۳: آموزش مدل زبانی فارسی برای یک پلتفرم بزرگ
فاین‌تیون مداوم مدل‌های بزرگ روی داده‌های اختصاصی. یک سرور HGX H200 با ۸ GPU حداقل لازم است و احتمالاً در ادامه به دو سرور و شبکهٔ InfiniBand می‌رسید. بودجهٔ سرور اول حدود ۵۹ میلیارد تومان، به‌علاوهٔ زیرساخت. دربارهٔ شبکهٔ بین سرورها، InfiniBand در برابر RoCEv2 را بخوانید.
چطور پیش‌فاکتور سرور GPU را بخوانیم و مقایسه کنیم
وقتی دو یا سه پیش‌فاکتور در دست دارید، قبل از مقایسهٔ عدد نهایی، این موارد را خط به خط چک کنید:
- مدل دقیق GPU: H100 PCIe، H100 NVL یا H100 SXM؟ هرکدام قیمت و عملکرد متفاوتی دارد.
- تعداد GPU نصب‌شده و ظرفیت خالی: سرور الان چند کارت دارد و تا چند کارت قابل ارتقاست؟
- پردازنده، رم و دیسک: با مشخصات دقیق، نه «مطابق نیاز».
- منبع تغذیه: تعداد و توان پاورها و اینکه افزونه (Redundant) هستند یا نه.
- کارت شبکه: سرعت و تعداد پورت.
- نو یا استوک: برای هر قطعه جداگانه.
- گارانتی: مدت، شرایط و زمان تعویض قطعه.
- نصب و راه‌اندازی: آیا نصب سیستم‌عامل، درایور و CUDA در قیمت هست؟
- اعتبار پیش‌فاکتور و زمان تحویل.
اگر یکی از پیش‌فاکتورها در یکی از این موارد ساکت است، آن را با بقیه مقایسه نکنید تا جزئیات را کامل کنید. بیشتر اختلاف‌های عجیب قیمت دقیقاً در همین بخش‌های ناگفته پنهان شده است.
بهترین زمان خرید و نحوهٔ پرداخت
در بازاری که قیمت به ارز گره خورده، زمان‌بندی خرید خودش بخشی از قیمت است. چند نکتهٔ عملی که سازمان‌ها را از هزینهٔ اضافه نجات می‌دهد:
- فرایند تأیید را قبل از استعلام کوتاه کنید: اگر تصویب خرید در سازمان شما سه هفته طول می‌کشد، پیش‌فاکتوری که سه روز اعتبار دارد عملاً بی‌فایده است. مجوزهای داخلی را بر اساس سقف بودجه بگیرید، نه بر اساس یک پیش‌فاکتور خاص.
- پیش‌پرداخت و تثبیت قیمت: بعضی تأمین‌کنندگان در ازای پیش‌پرداخت، قیمت را برای مدت تأمین ثابت نگه می‌دارند. این گزینه را بپرسید، به‌خصوص برای سرورهای HGX که زمان تأمین طولانی‌تری دارند.
- خرید مرحله‌ای: سرور PCIe را با دو کارت بخرید و جای خالی برای دو کارت بعدی بگذارید. این‌طوری بخشی از بودجه به سال مالی بعد منتقل می‌شود، بدون اینکه پلتفرم را عوض کنید.
- هماهنگی با پایان سال مالی: خیلی از سازمان‌های دولتی و شبه‌دولتی در ماه‌های آخر سال بودجهٔ عمرانی خود را جذب می‌کنند و تقاضا بالا می‌رود. اگر می‌توانید، زودتر اقدام کنید.
خرید، اجاره یا سرویس ابری؟
بعضی سازمان‌ها می‌پرسند به‌جای خرید، آیا می‌شود GPU ابری اجاره کرد. سرویس‌های ابری خارجی برای کاربران ایرانی عملاً در دسترس نیستند و سرویس‌های ابری GPU داخلی هم ظرفیت محدود دارند. علاوه بر این، خیلی از سازمان‌ها مثل بانک‌ها، بیمه‌ها و نهادهای دولتی به‌خاطر حساسیت داده، اجازهٔ ارسال اطلاعات به بیرون از سازمان را ندارند. برای کار مداوم بیش از یک سال، داشتن سرور اختصاصی معمولاً هم ارزان‌تر است و هم کنترل کامل داده را در دست خود سازمان نگه می‌دارد.
سوالات متداول
قیمت سرور GPU در ایران از چند شروع می‌شود؟
ارزان‌ترین گزینهٔ جدی برای هوش مصنوعی در فهرست فعلی سوان‌تک، DGX Spark با حدود ۱٫۴۵ میلیارد تومان است. سرورهای رکی PCIe از حدود ۷ میلیارد تومان برای پلتفرم پایه شروع می‌شوند و با کارت‌ها بالاتر می‌روند.
قیمت سرور ۸ GPU مثل HGX H200 چقدر است؟
سرور Supermicro HGX H200 با ۸ GPU در فهرست مهر ۱۴۰۵ حدود ۵۸٫۷ میلیارد تومان و HGX B200 حدود ۶۹٫۳ میلیارد تومان است. NVIDIA DGX H100 حدود ۹۲ میلیارد تومان قیمت دارد.
چرا قیمت سرور GPU این‌قدر سریع تغییر می‌کند؟
چون قیمت به نرخ ارز، هزینهٔ واردات و موجودی جهانی کارت‌ها وابسته است. به همین دلیل پیش‌فاکتورها معمولاً فقط چند روز اعتبار دارند.
برای راه‌اندازی یک چت‌بات سازمانی چه سروری لازم است؟
برای یک سازمان چندصد نفره، معمولاً یک سرور PCIe با ۲ کارت ۹۶ یا ۱۴۱ گیگی کافی است که بودجه‌اش حدود ۱۴ تا ۲۲ میلیارد تومان است.
آیا قیمت سرور شامل نصب و راه‌اندازی هم هست؟
بستگی به تأمین‌کننده دارد. این مورد را حتماً در پیش‌فاکتور بپرسید. در سوان‌تک، سرورها با سیستم‌عامل، درایور و ابزارهای پایهٔ هوش مصنوعی نصب‌شده تحویل داده می‌شوند.
جمع‌بندی
قیمت سرور GPU در ایران از حدود یک‌ونیم میلیارد تومان برای یک دستگاه رومیزی تا نزدیک صد میلیارد تومان برای یک سیستم DGX متغیر است. چیزی که این عدد را تعیین می‌کند، نوع و تعداد GPU، پلتفرم، و شرایط تأمین در بازار ایران است. بودجه را از روی کار واقعی‌تان بچینید، ۱۵ تا ۳۰ درصد برای زیرساخت کنار بگذارید و پیش‌فاکتورها را خط به خط مقایسه کنید. اگر برای پروژهٔ مشخص‌تان برآورد دقیق می‌خواهید، مشخصات کار را با کارشناسان سوان‌تک در میان بگذارید.