مقالات و اخبار تکنولوژی
مقایسه کارت های گرافیک RTX و GTX
اگر قصد خرید کارت گرافیک داشته باشید، احتمالا اولین سوالی که برایتان پیش می آید این است که تفاوت RTX و GTX دقیقا چیست و آیا پرداخت هزینه بیشتر برای RTX ارزش دارد یا نه.
تفاوت این دو سری فقط به نسل یا قیمت محدود نمی شود. کارت های RTX علاوه بر هسته های CUDA، به RT Core برای Ray Tracing و Tensor Core برای پردازش های مبتنی بر هوش مصنوعی مانند DLSS مجهز هستند، در حالی که کارت های GTX فقط از رندر سنتی استفاده می کنند و این دو فناوری را در اختیار ندارند.
نکته جالب این است که سری RTX 20 در سال ۲۰۱۸ و سری GTX 16 در سال ۲۰۱۹ هر دو بر پایه معماری Turing معرفی شدند. بنابراین تفاوت اصلی این دو خانواده به سال عرضه مربوط نمی شود، بلکه به وجود یا نبود هسته های RT و Tensor برمی گردد.
در ادامه، تفاوت RTX و GTX را از نظر عملکرد در بازی، تولید محتوا، هوش مصنوعی، قیمت و کاربردهای مختلف بررسی می کنیم تا بتوانید بر اساس نیاز و بودجه خود، انتخاب مناسب تری داشته باشید.
آشنایی با کارت گرافیک GTX
GTX یکی از شناخته شده ترین سری های کارت گرافیک انویدیا است که سال ها انتخاب اول بسیاری از گیمرها بود. این نام از عبارت Giga Texel Shader eXtreme گرفته شده و نسل های مختلفی را پشت سر گذاشته است. از سری GTX 900 با معماری Maxwell گرفته تا سری محبوب GTX 10 با معماری Pascal که مدل هایی مانند GTX 1060 و GTX 1070 هنوز هم در بسیاری از سیستم ها استفاده می شوند. آخرین نسل این خانواده هم سری GTX 16 بود که در سال 2019 با مدل هایی مانند GTX 1650 و GTX 1660 Ti و بر پایه معماری Turing عرضه شد.
آشنایی با کارت گرافیک RTX
انویدیا از سال 2018 سری RTX را معرفی کرد تا نسل جدیدی از کارت های گرافیک با قابلیت های Ray Tracing و هوش مصنوعی را به بازار بیاورد. برخلاف GTX، این کارت ها علاوه بر هسته های CUDA، از هسته های اختصاصی RT و Tensor هم بهره می برند. جالب است بدانید انویدیا تاکنون هیچ مخفف رسمی یا تاییدشده ای برای نام RTX منتشر نکرده است.
سری RTX تاکنون در چهار نسل عرضه شده است. RTX 20 با معماری Turing آغاز این مسیر بود. پس از آن RTX 30 با معماری Ampere، RTX 40 با معماری Ada Lovelace و RTX 50 با معماری Blackwell معرفی شدند. هر نسل علاوه بر افزایش قدرت پردازش، قابلیت های جدیدی هم به همراه داشت؛ برای مثال DLSS 3 و Frame Generation در سری RTX 40 و DLSS 4 به همراه Multi Frame Generation در سری RTX 50 ارائه شدند.
تفاوت کارت های گرافیک RTX و GTX چیست؟
مهم ترین تفاوت این دو سری را می توان در جدول زیر خلاصه کرد:
| ویژگی | GTX | RTX |
| پردازش رستری (CUDA Core) | دارد | دارد |
| شتاب دهنده Ray Tracing (RT Core) | ندارد | دارد |
| شتاب دهنده هوش مصنوعی (Tensor Core) | ندارد | دارد |
| پشتیبانی از DLSS | ندارد | دارد |
| رمزگذار ویدیوی AV1 (از RTX 40 به بعد) | ندارد | دارد |
اما تفاوت RTX و GTX فقط روی کاغذ نیست و در عمل هم کاملا مشخص می شود. برای مثال، اگر از یک GTX 1660 Ti استفاده کنید، در بازی هایی مانند Cyberpunk 2077 امکان فعال کردن Ray Tracing را نخواهید داشت، چون این کارت سخت افزار مورد نیاز را ندارد. اما روی RTX 2060 این قابلیت در دسترس است و می توانید آن را فعال کنید. هرچند برای رسیدن به فریم مناسب، معمولا باید از DLSS هم کمک بگیرید. به همین دلیل، تفاوت RTX و GTX فقط به قدرت پردازش محدود نمی شود و بعضی قابلیت ها اساسا فقط روی کارت های RTX قابل استفاده هستند.
بررسی تفاوت RTX و GTX در کاربردهای مختلف
در این قسمت، کارت های گرافییک را در سه حوزه مختلف بررسی می کنیم.
گیمینگ
اگر بازی مورد نظر از Ray Tracing یا DLSS پشتیبانی نکند، اختلاف عملکرد بین یک GTX و RTX هم رده معمولا خیلی زیاد نیست. برای مثال، در بازی های رقابتی مانند CS2 یا عناوین قدیمی تر، GTX 1660 Ti می تواند عملکردی نزدیک به RTX 2060 داشته باشد.
اما در بازی های جدیدی مانند Cyberpunk 2077 یا Alan Wake 2 شرایط کاملا متفاوت است. کارت های RTX می توانند Ray Tracing را اجرا کنند و با کمک DLSS بخشی از افت فریم را جبران کنند. در مقابل، کارت های GTX نه تنها از DLSS بهره ای نمی برند، بلکه امکان فعال کردن Ray Tracing را هم ندارند.
هوش مصنوعی و یادگیری عمیق
اگر قصد استفاده از کارت گرافیک برای هوش مصنوعی مانند Stable Diffusion یا اجرای مدل های زبانی را دارید، کارت های RTX انتخاب بسیار مناسب تری هستند. دلیل اصلی آن وجود Tensor Core است که برای پردازش های هوش مصنوعی طراحی شده و سرعت اجرای این مدل ها را به شکل محسوسی افزایش می دهد.
البته فقط قدرت پردازش مهم نیست. ظرفیت حافظه گرافیکی (VRAM) هم نقش مهمی دارد. برای مثال، RTX 3060 با 12 گیگابایت VRAM در بعضی پروژه های هوش مصنوعی حتی می تواند انتخاب بهتری نسبت به برخی مدل های گران تر با حافظه کمتر باشد.
تولید محتوا و استریم
در نرم افزارهای رندر سه بعدی مانند Blender، کارت های RTX به لطف پشتیبانی از OptiX و هسته های RT می توانند رندر را سریع تر انجام دهند. در مقابل، کارت های GTX فقط از CUDA استفاده می کنند و زمان رندر معمولا بیشتر خواهد بود.
برای استریم هم سری RTX برتری محسوسی دارد. نسل های جدید این کارت ها، به ویژه RTX 40 و RTX 50، از کدک AV1 پشتیبانی می کنند و با استفاده از NVENC جدید، کیفیت تصویر بالاتری را با حجم داده کمتر ارائه می دهند؛ موضوعی که برای پخش زنده اهمیت زیادی دارد.
بررسی قیمت کارت های گرافیک RTX و GTX در بازار ایران (۱۴۰۵)
قیمت کارت گرافیک در بازار ایران ثابت نیست و تحت تاثیر عواملی مانند نرخ ارز، هزینه واردات، موجودی بازار، برند سازنده و تغییرات قیمت جهانی قرار دارد. به همین دلیل، اعداد زیر را باید به عنوان یک بازه تقریبی در نظر گرفت و قبل از خرید نهایی، قیمت روز مدل مورد نظر را بررسی کرد.
جدول زیر در 10 مرداد 1405 توسط تیم محتوا نویسی سوان تک به روز شده است:
| کارت گرافیک | رده | قیمت تقریبی | مناسب برای |
| GTX 1650 (۴ گیگابایت) | اقتصادی | حدود ۳۸ میلیون تومان | بازی های سبک و استفاده روزمره |
| GTX 1660 Super (۶ گیگابایت) | اقتصادی / میان رده | حدود ۲۴ تا ۲۸ میلیون تومان | بازی 1080p بدون Ray Tracing |
| RTX 3060 Ti (۸ گیگابایت) | میان رده | حدود ۴۵ تا ۵۵ میلیون تومان | گیمینگ 1080p و 1440p |
| RTX 4060 (۸ گیگابایت) | میان رده | حدود ۷۸ تا ۱۲۱ میلیون تومان | گیمینگ جدید با DLSS 3 |
| RTX 4060 Ti (۱۶ گیگابایت) | میان رده قدرتمند | حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیون تومان | تولید محتوا و بازی های سنگین تر |
| RTX 4070 Ti Super (۱۶ گیگابایت) | بالارده | حدود ۲۹۹ میلیون تومان | گیمینگ حرفه ای و رندرینگ |
| RTX 5060 (۸ گیگابایت) | میان رده جدید | حدود ۷۵ تا ۸۰ میلیون تومان | بازی های جدید و استفاده طولانی مدت |
| RTX 5060 Ti (۱۶ گیگابایت) | میان رده قدرتمند | حدود ۱۴۰ میلیون تومان | گیمینگ و پروژه های گرافیکی |
| RTX 5070 (۱۲ گیگابایت) | بالارده | از ۱۶۵ میلیون تومان | گیمینگ 1440p و کاربردهای سنگین |
| RTX 5070 Ti (۱۶ گیگابایت) | بالارده | حدود ۳۷۰ میلیون تومان | گیمینگ حرفه ای و تولید محتوا |
| RTX 4090 (۲۴ گیگابایت) | پرچمدار نسل قبل | حدود ۱.۱۵ میلیارد تومان | رندرینگ سنگین و هوش مصنوعی |
| RTX 5090 (۳۲ گیگابایت) | پرچمدار | حدود ۱.۸۵ میلیارد تومان | حرفه ای ترین پردازش های گرافیکی |
یکی از نکات جالب بازار ایران این است که قیمت همیشه نشان دهنده قدرت واقعی یک کارت نیست. برای مثال، ممکن است GTX 1650 به دلیل کمبود موجودی یا محدودیت واردات، قیمت بالاتری نسبت به GTX 1660 Super داشته باشد؛ در حالی که از نظر قدرت پردازشی، GTX 1660 Super گزینه قوی تری محسوب می شود.
به همین دلیل، هنگام خرید فقط نباید به قیمت یا جدید بودن مدل توجه کرد. گاهی یک کارت قدیمی تر با قیمت مناسب می تواند انتخاب منطقی تری نسبت به مدلی باشد که صرفا به دلیل کمیاب بودن، قیمت بالاتری پیدا کرده است.
کدام کارت گرافیک برای شما مناسب تر است؟
اگر بیشتر بازی های رقابتی مثل CS2، Valorant یا Dota 2 را انجام می دهید و بودجه محدودی دارید، خرید یک کارت GTX، مخصوصا در بازار دست دوم، همچنان انتخاب منطقی است. این بازی ها به Ray Tracing یا DLSS وابسته نیستند و با یک GTX هم می توانید فریم ریت خوبی بگیرید.
اما اگر سراغ بازی های جدید و سنگین AAA می روید، بهتر است از همان ابتدا یک کارت RTX بخرید. حتی اگر امروز قصد استفاده از Ray Tracing را نداشته باشید، بسیاری از بازی های جدید برای اجرای روان به DLSS متکی هستند. به همین دلیل، یک کارت RTX علاوه بر عملکرد بهتر، برای چند سال آینده هم انتخاب مطمئن تری خواهد بود.
اگر با هوش مصنوعی، رندر سه بعدی یا استریم سروکار دارید، RTX تقریبا تنها گزینه منطقی است. هسته های Tensor و RT در این نوع کارها تاثیر زیادی روی سرعت و عملکرد دارند و نبود آن ها باعث می شود بسیاری از قابلیت ها در کارت های GTX در دسترس نباشند یا با سرعت بسیار پایین اجرا شوند.
اگر هم در حال حاضر از یک کارت GTX استفاده می کنید، قبل از ارتقا ببینید نرم افزارها یا بازی هایی که بیشتر از آن ها استفاده می کنید به Ray Tracing، DLSS یا قابلیت های هوش مصنوعی نیاز دارند یا نه. اگر پاسخ منفی است، الزامی برای ارتقای فوری وجود ندارد و می توانید همچنان از کارت فعلی خود استفاده کنید.
سخن پایانی
تفاوت RTX و GTX فقط به عدد مدل یا جدیدتر بودن یک کارت خلاصه نمی شود. همان طور که در این مقاله بررسی کردیم، تفاوت اصلی این دو خانواده در فناوری هایی است که پشت آن ها قرار دارد؛ یعنی وجود هسته های RT و Tensor در کارت های RTX که امکاناتی مانند Ray Tracing، DLSS و پردازش های هوش مصنوعی را ممکن می کنند.
بر اساس تجربه چند ساله ما در سوان تک و بررسی انواع کارت های گرافیک برای کاربردهای مختلف، انتخاب بهترین کارت همیشه به نیاز واقعی کاربر بستگی دارد، نه صرفا بالاتر بودن مدل یا قیمت. برای کاربرانی که فقط بازی های سبک و رقابتی انجام می دهند، GTX همچنان می تواند گزینه ای اقتصادی و منطقی باشد؛ اما برای بازی های جدید، تولید محتوا، رندر سه بعدی و پروژه های هوش مصنوعی، RTX به دلیل فناوری های جدیدتر انتخاب آینده نگرانه تری خواهد بود.
اگر قصد خرید یا ارتقا کارت گرافیک دارید، بهتر است قبل از توجه به نام RTX یا GTX، نوع استفاده، نرم افزارهای مورد نیاز، مقدار VRAM و طول عمر مورد انتظار سیستم را بررسی کنید. یک انتخاب درست، همیشه کارتی نیست که قوی تر باشد؛ کارتی است که بهترین هماهنگی را با نیاز شما داشته باشد.
سوالات متداول
آیا GTX می تواند Ray Tracing را اجرا کند؟
بعضی از مدل های GTX با کمک درایور امکان فعال کردن Ray Tracing نرم افزاری را دارند، اما چون فاقد RT Core هستند، پردازش آن روی هسته های CUDA انجام می شود. نتیجه این است که افت فریم بسیار زیاد می شود و در بیشتر بازی ها تجربه قابل قبولی ارائه نمی دهد.
بدون Ray Tracing و DLSS، تفاوت عملکرد GTX و RTX چقدر است؟
در بازی هایی که از این فناوری ها استفاده نمی کنند، اختلاف عملکرد بیشتر به عواملی مثل تعداد هسته های CUDA، فرکانس کاری و قدرت کلی کارت بستگی دارد. به همین دلیل، بعضی کارت های GTX و RTX هم رده می توانند فریم ریت بسیار نزدیکی داشته باشند.
آیا ارتقا از GTX به RTX ارزش دارد؟
اگر بازی ها یا نرم افزارهایی که استفاده می کنید از DLSS، Ray Tracing یا قابلیت های هوش مصنوعی استفاده می کنند، ارتقا به RTX تصمیم منطقی تری است. اما اگر فقط بازی های سبک یا قدیمی اجرا می کنید، ممکن است کارت GTX فعلی شما همچنان نیازتان را برطرف کند.
برای رزولوشن 1080p، GTX بهتر است یا RTX؟
برای بازی های معمولی و بدون Ray Tracing، یک GTX قدرتمند هنوز هم می تواند عملکرد خوبی در 1080p ارائه دهد. اما اگر می خواهید از فناوری های جدید بازی ها استفاده کنید و سیستم شما برای چند سال آینده دوام بیشتری داشته باشد، RTX انتخاب آینده نگرانه تری است.
آیا RTX لپ تاپ با نسخه دسکتاپ تفاوت دارد؟
بله. به دلیل محدودیت مصرف انرژی و سیستم خنک کننده لپ تاپ، نسخه موبایل RTX معمولا عملکرد پایین تری نسبت به نسخه دسکتاپ همان مدل دارد. این اختلاف بسته به مدل کارت و توان تنظیم شده توسط سازنده می تواند متفاوت باشد.
آیا RTX برق بیشتری نسبت به GTX مصرف می کند؟
معمولا بله. کارت های RTX به دلیل داشتن هسته های RT و Tensor و قدرت پردازشی بالاتر، اغلب مصرف برق بیشتری دارند. بنابراین هنگام ارتقا، بهتر است توان پاور و سیستم خنک کننده را هم در نظر بگیرید.